Baş ağrıları ve migren

Baş ağrıları 2 ana kümeye ayrılmakta,Birincil(primary) ve İkincil(secondary);

Birincil( primary) baş ağrıları, öbür bir patoloji ile ilgili olmadan , kendi kendine oluşan baş ağrılarıdır.4 başka kategoriye ayrılmakta;

a) Migren(%35)

b) Gerginlik başağrısı( Tension- type headache %60)

c)Küme baş ağrısı( Cluster headache) ve diğer trigeminal otonom baş ağrıları( cephalalgias) yüz ve beyindeki parasempatik nedenlerden etkilenerek ortaya çıkar.

d) Öksürük sonrası başağrısı( max. Yarım saat sürer)

Spor sonrası baş ağrısı ( halterci baş ağrısı)

Sex sonrası baş ağrısı( cinsel ilgiyle başlayan ve orgazm da şiddetlenen)

Hipnic baş ağrısı( Hastayı uykudan uyandırıp, 5 dakika – 48 saat sürebilir) Hypnic baş ağrısını isimlendirmek için bu belirtilerin en az ikisi olmalı. Atağın ayda 15 den fazla olması enaz 15 dakika uyandıktan sonra devam etmesi, birinci kere 50 yaştan sonra ortaya çıkması.

a ) MİGREN

Memleketler arası baş ağrısı topluluğuna nazaran (International Headache Society), Migrenin teşhis ve sınıflandırılmasında 7 alt küme vardır;

a.1) Rayic olan Migren,( Common Migren), aura sız migrendir, yani baş ağrısı var lakin görme bozukluğu vs…. yok

a.2)Klasik Migren, Aura ile birlikte olan Migrendir. Bazen yalnızca Aura olabilir( baş ağrısı olmadan), hafif migren tipi olmayan baş ağrısıdır. Bu grupta’’ Familial hemiplegic migraine’’ ve ‘’ sporadic hemiplegic migraine’’ da yer almakta. Hastanın migren ve aura yanı sıra motor tek taraflı felç yaşanır. Şayet yakın akrabalarda birebir hikaye varsa ‘’ familial ‘’ bu hikaye yoksa ‘’ sporadic’’ denir.

Bu kümede 3. tip migrenden yani ‘’ basiler- type migraine’’ den de bahsetmek gerekir.Bu hastalarda baş ağrısı ve auranın yanı sıra konuşmakta zahmet, baş dönmesi, kulak çınlaması(zil sesi duymak gibi) şikayetler ortaya çıkar( Brainstem belirtileri) fakat motor güçsüzlük olmaz.

a.3) Renital migren , tekrar olan görme bozukluğu, aşikâr bir görme alanında bulanıklık, süreksiz tek taraflı körlük, baş ağrısıyla bir ortada görülür. Bu küme hastalarda baş ağrısı atılımları ortasındaki periodlarda göz muayenesi büsbütün olağandır.

Bu hastalarda süreksiz ani tek taraflı körlüğün ( amaurosis fugax) öbür nedenleri, yani’’ optic neuropathy’’ ve ‘’karotid dissection ‘’ muhakkak ekarte olmalıdır.

a.4 )Komplikasyonlu Migren :

● Kronik migren- migren baş ağrısı en az 3 ay boyunca 1 ayda 15 gün yahut daha fazla sürerse kronik migren denir.( çok migren ilacı kullanımından sonra tablo oluşabilir) Birden fazla vakit aurasız migren ( common migrenin) episadları kronik migrene dönüşebilir.

●Status migrainosus- 72 saatten fazla süren migren baş ağrısı atağına denir.Baş ağrıları şiddetlidir.( çok migren ilacı kullanımından sonrada tıpkı tablo oluşabilir) teşhis için bu durumu ekarte etmek lazım.

● Aura şikayetlerini ( görme bozukluğu, bulantı) biri yahut birkaçı 1 haftadan fazla devam eder lakin beyin enfaktusu belirtileri bulunmaz, ender görünür.

● Aura şikayetlerinin biri yahut birkaçı, beyin enfaktusuyle ( Ischaemic brain infarction) bir ortada görülür.

●Migrenin aura sırasında 2 saat sonra nöbet atağı (seizur) eklenmesidir. Migren ve epilepsy ( sara) beyinde , kriz ile ilgili( paroxysmal) bozukluğun örnekleridir.Bu iki durumun bir ortada görükmesi ‘’ migralepsy’’ ismini almakda.

a.5) Çocukluk çağında birtakım periodik sendromlar birçok vakit migrenin habercisi olabilir. Çocukta kusma nöbetleri, karın ağrısı atılımları (abdominal migraine) ve baş dönmesi atakları biçiminde.

Migrende bulgu ve şikayetler:

Her hastada fark göstermektedir. Migren atağı bu 4 fazdan oluşmakta lakin tüm hastalar tıpkı şikayetlerden yakınmazlar;

1) Prodrome Fazı- Baş ağrısı atağından saatler yahut günler evvel görülür, uykulu olmak, özel yiyecek arzusu( mesela çikolata) kaslarda bilhassa uzunluğunda gerilme, kulaklarda sıcaklık hissi, ishal yada kabızlık, idrara çıkmada artış.Bir çok hasta bu belirtilerin ortaya çıkmasından migren atağının yakınlaşmasını anlayabilir.

2) Aura Fazı- Migrenli hastaların %20-30 gözlenen bu faz 5-20 dakikada ilerler ve genelde 1 saatten az sürer.Baş ağrısı atağı birçok vakit aura fazının bitmesinden 1 saat sonra başlar( bazen auradan saatler sonra başlayabilir) .Aura belirtilerinin en yaygını görme bozuklukları dır( visual aura).Mesela beyaz, siyah yahut renkli ışıklar görme (photopsia), bulanık görme alanı vs…. Aura somatosensory de olabilir , bu da kendini ellerde , ayaklarda ve tıpkı tarafın burun- ağız kısmında iğne batırılma( paresthesia) hissi üzere gösterir.parestezi (iğnelenme hisi) kola ve yüze (dudaklar ve dile) yayılabilir. Aura fazın diğer semptomları , ses duyusu ve koku duyusunda halüsinasyon üzere orataya çıkabilir( migrainous deliria- oliver sacks)

3) Ağrı Fazları: Tipik migren baş ağrısı, tek taraflı, zonklayıcı orta derece yahut şiddetlidir, ve genelde aktiviteyle kötüleşir.Bu şikayetler sabit olmayabilir , ağrı iki taraflı başlayıp sonra tek taraflı yahut tam zıddı olabilir, ataklar yer değiştirebilir,Ağrı 4 saat- 72 saate kadar büyüklerde ve 1 saatten -48 saate kadar çocuklarda sürebilir, atakların aralığı çok değişken olabilir( hayat uzunluğu birkaç ataktan, haftada birkaç atılıma kadar) lakin genelde ayda 1-3 baş ağrısı atağı görülür. Ağrı fazında % 90 bulantı olur fakat yalnızca 1/3 kusma görülür, ışıktan ve sesten rahatsız olmak çok yaygındır. Şakak kısmındaki damarlarda sertleşme ve baş dönmesi olabilir.

4) Postdrome Fazı;

Baş ağrısının bitmesinden sonraki faza denir. Bu fazda hasta kendini yorgun ve bitkin hissedebilir( hungover). Tanımada zorluk, gastrointestinal bulgular ,ruh hali değişiklikleri ortaya çıkar. Kimi hastalar bu devirde, kendilerini yenilenmiş ve memnun hissederler, kimileri de depresif ve mutsuz.

Migreni Tetikleyen Faktörler:

Migrenin başlama ihtimalilini birinci 48 saat içinde artırır;

Alerjik tepkiler
Fazla ışık , yüksek ses, özel kokular.,Ruhi yahut fiziki gerilim
Uyku nizamında değişiklik,
Sigara içmek vaya dumanına maruz kalmak,
Öğün atlamak
Alkol
Mens sikllerindeki değişiklikler,
Doğum denetim hapları( ocp)
Menopoza geçiş devri.

Yiyecekler çikolata, avakado, bakla,peynir,tütsülenmiş besinler, soya sosu ve kırmızı şarap, bira, sherry, monosodium, glutamat, nitrat, nitrit ve tyramini olan tüm yiyecekler( konserveler,peynir vs)

Migren ‘in Patofiziyolojisi;

Her şey tam açığa kavuşmamakla birlikte , ‘’Migren’’ genetiğin ve çevresel faktör lerin ikisininde rol aldığı bir hastalıktır. Mühtemelen majör bir ağrı patikası(pathway) olan Trigeminal sondaki değişiklikten kaynaklanır. Beyin biyokimyasal (serotonin) imbalansı hudut sisteminde ağrı regülasyonunun bozulmasına neden oluyor. Seretonin düzeyi migrende düşer, buda trigeminal sistemden kimi neuropeptidlerin salgılanmasına ve sonuçta ağrı eşiğinin düşmesine neden olur.

b) Gerginlik tipi baş ağrısı( TTH) :

Bu tip baş ağrısının değişik isimleri kasılma baş ağrısı, psychogenic baş ağrısı, gerilim baş ağrısıdır. Nedeni büsbütün birincil yahut öteki bir hastalığa ikinçilde olabilir.En fazla görünen baş ağrısıdır (%60).3 halde görülebilir; aralıklı( episodic) aralıklı ,sık görünen baş ağrısı( ayda 1 epizoda dan fazla
olan baş ağrısı sık katagorisine girmekte) ,ve son olarak kronik gerginlik baş ağrısı( Kronik gerginlik baş ağrısı, önemli ömür kalitesini düşüren bir hastalıktır).

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir