İÇİNDEKİLER
Gebelikte kabızlık çoğunlukla liften zengin beslenme, yeterli sıvı alma, düzenli ve güvenli hareket etme alışkanlıklarıyla hafifleyebilir. Tuvalet ihtiyacını ertelememek ve dışkı yumuşatıcı ya da başka bir ilacı doktora danışmadan kullanmamak da önemlidir.
Gebelikte hormon değişiklikleri bağırsak hareketlerini yavaşlatabilir. Büyüyen rahmin bağırsaklara yaptığı baskı, demir içeren takviyeler, daha az hareket etme ve günlük beslenme düzenindeki değişiklikler de kabızlığı artırabilir. Her gebede aynı neden birlikte görülmez; çözüm, şikâyetin ne zamandır sürdüğüne ve eşlik eden belirtilere göre değerlendirilmelidir.
Gebelikte kabızlık için beslenme düzeni nasıl değiştirilmeli?
Lif alımını birdenbire çok artırmak gaz ve şişkinliğe yol açabilir. Bu nedenle sebze, meyve, kuru baklagil ve tam tahılları öğünlere kademeli olarak eklemek daha iyi tolere edilir. Lifin bağırsakta etkili olabilmesi için sıvı tüketiminin de yeterli olması gerekir.
- Tam tahılları tercih edin: Yulaf, bulgur, tam buğday ekmeği ve esmer pirinç günlük öğünlere eklenebilir.
- Sebze ve meyveyi çeşitlendirin: Sebzeleri ana öğünlerde, meyveleri ise ara öğünlerde tüketmek lif alımını artırır.
- Kuru baklagilleri ölçülü kullanın: Mercimek, nohut ve kuru fasulye iyi lif kaynaklarıdır; gaz yapıyorsa küçük porsiyonlarla başlanabilir.
- Kuru meyveyi abartmayın: Kuru erik veya kuru kayısı bazı kişilerde yardımcı olabilir, ancak yoğun şeker içerdikleri için porsiyon kontrolü yapılmalıdır.
- İşlenmiş ve düşük lifli gıdaları sınırlayın: Fazla miktarda beyaz ekmek, paketli atıştırmalık ve hazır hamur işi kabızlığı kolaylaştırabilir.
Su ihtiyacı kişiye, mevsime, aktivite düzeyine ve sağlık durumuna göre değişir. Susamayı beklemeden gün içine yayılan küçük miktarlarda su içmek pratik bir yaklaşım olabilir. Kalp veya böbrek hastalığı gibi sıvı kısıtlaması gerektiren bir durum varsa sıvı hedefi sağlık uzmanıyla belirlenmelidir.
Hareket etmek bağırsakları nasıl destekler?
Gebelikte kabızlık yaşayan kişiler için hafif ve düzenli hareket, bağırsakların çalışmasına katkı sağlayabilir. Gebelik öncesinde egzersiz yapmayan biri kısa yürüyüşlerle başlayabilir. Gebeliğin seyri uygunsa gün içine bölünmüş yürüyüşler, doktorun uygun gördüğü gebelik egzersizleri veya hafif esneme hareketleri tercih edilebilir.
Hareket sırasında baş dönmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, vajinal kanama, su gelmesi, düzenli ağrılı kasılmalar ya da belirgin halsizlik olursa egzersiz bırakılmalı ve sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Riskli gebelik, erken doğum tehdidi veya hareket kısıtlaması önerilmişse egzersiz planı mutlaka kadın doğum uzmanıyla konuşulmalıdır.
Tuvalet alışkanlıkları neden önemlidir?
Tuvalet ihtiyacını ertelemek dışkının bağırsakta daha fazla su kaybetmesine ve sertleşmesine neden olabilir. İhtiyaç geldiğinde mümkünse sakin ve acele edilmeyen bir zaman ayırmak faydalıdır. Tuvalette uzun süre oturmak veya aşırı ıkınmak yerine, ihtiyaç yoksa kalkıp daha sonra tekrar denemek daha güvenlidir.
Ayakların altına küçük bir yükselti koymak bazı kişilerde çömelmeye yakın, daha rahat bir pozisyon sağlayabilir. Ancak karın bölgesine baskı uygulayan veya ağrıya neden olan pozisyonlardan kaçınılmalıdır. Bu alışkanlıklar birkaç gün içinde düzelme sağlamazsa şikâyeti kendi kendine ilaçlarla çözmeye çalışmak yerine doktora danışılmalıdır.
Demir takviyesi kabızlık yaparsa ne yapılmalı?
Gebelikte demir ihtiyacı artabilir ve demir içeren bazı takviyeler kabızlık, bulantı veya karın rahatsızlığına yol açabilir. Takviyeyi bırakmak, dozunu değiştirmek ya da başka bir ürünle değiştirmek doğru değildir. Gebelikte kabızlık demir kullanmaya başladıktan sonra belirginleştiyse bunu takip eden sağlık uzmanına bildirmek gerekir. Doktor, kan değerlerini ve gebeliğin ihtiyaçlarını dikkate alarak kullanım şeklini yeniden değerlendirebilir.
Hangi belirtilerde doktora başvurulmalı?
Gebelikte kabızlık çoğu zaman yaşam tarzı düzenlemeleriyle hafiflese de bazı belirtiler daha hızlı değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa kadın doğum uzmanı veya sağlık kuruluşuyla görüşülmelidir:
- Şiddetli ya da giderek artan karın ağrısı
- Tekrarlayan kusma veya sıvı alamama
- Dışkıda kan görülmesi ya da siyah dışkı
- Karında belirgin şişlik ve gaz çıkaramama
- Günlerce dışkılayamama ve evdeki önlemlerle düzelmeme
- Ateş, belirgin halsizlik veya bayılma hissi
- Vajinal kanama, su gelmesi ya da düzenli rahim kasılmaları
Gebelikte kullanılabilecek laksatifler, fitiller ve diğer ürünler aynı güvenlik profiline sahip değildir. Bitkisel olduğu söylenen ürünler de gebelikte otomatik olarak güvenli kabul edilmemelidir. Şikâyet tekrarlıyorsa doktor, beslenme ve sıvı düzenini değerlendirerek uygun bir seçenek önerebilir.
Uygulanabilir kısa plan
- Güne bir bardak su ve lif içeren bir kahvaltıyla başlayın.
- Gün içinde sebze, meyve ve tam tahıl kaynaklarını öğünlere dağıtın.
- Sağlık uzmanınız hareket kısıtlaması koymadıysa kısa bir yürüyüş yapın.
- Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin ve aşırı ıkınmayın.
- Demir takviyesi veya başka bir ilaçla ilişki fark ederseniz doktorunuza bildirin.
Gebelikte kabızlık birkaç günlük beslenme ve hareket düzenlemesine rağmen sürüyorsa ya da ağrı, kusma, kanama gibi belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme gerekir. Amaç yalnızca dışkılamayı kolaylaştırmak değil, anne adayının ve gebeliğin genel güvenliğini korumaktır.
